Współczesna kultura (książki, filmy, seriale) często nawiązuje do pracy detektywa i równie często przekłamuje prawdziwą specyfikę tego zawodu. Może się wydawać, że każdy mógłby zostać detektywem, a co więcej, że posiadają oni możliwości na poziomie tajnych służb. Naturalnie nie jest to prawdą, aczkolwiek licencjonowany detektyw ma specjalne uprawnienia, które umożliwiają mu skuteczne wykonywanie zleceń. Czym tak naprawdę jest licencja prywatnego detektywa?

Licencja detektywa

Mianem detektywa, zgodnie z prawem, mogą określać się jedynie osoby, które posiadają ważną licencję. Uzyskanie jej wiążę się z dopełnieniem szeregu formalności i odbyciem wymaganych szkoleń. Działalność detektywistyczna jest dokładnie określona przez odpowiednią ustawę.

Kto może zostać detektywem?

Wcale nie trzeba być byłym pracownikiem służb mundurowych ani posiadać niecodziennych umiejętności, aby zdobyć licencję. Oczywiście, wśród detektywów są np. byli funkcjonariusze policji, natomiast w kwestii umiejętności – cóż, wiele cech charakteru (m.in. ponadprzeciętna spostrzegawczość) – z pewnością zwiększy skuteczność pracy detektywistycznej. Tak więc prawie każdy może spróbować swoich sił w zawodzie, niemniej musi się „trochę” postarać.

W celu ubiegania się o licencję należy spełnić odgórnie ustalone wymogi. Wśród nich można wymienić choćby:

– wiek (minimum 21 lat);
– wykształcenie średnie;
– brak kryminalnej przeszłości (brak bieżącego postępowania o umyślne przestępstwo, a także brak przeszłych, prawomocnych wyroków z tym związanych);
– pozytywna opinia komendanta powiatowego Policji;
– odbycie szkoleń (np. z zakresu ochrony danych osobowych i informacji niejawnych).

Wszystkie wymagania, jak i dokładny opis procedury uzyskiwania licencji są ogólnodostępne na stronach gov.pl, zatem powyższe informacje można uznać za wystarczające do przybliżenia tematu.

Dobry detektyw – licencja to nie wszystko

Szukając dla siebie właściwego kandydata na prywatnego detektywa, musimy zwrócić uwagę nie tylko na licencję (to oczywistość i warunek wykonywania zawodu), ale także na pozostałe kwestie. Innymi słowy – jak odróżnić skutecznego detektywa od amatora, któremu udało się uzyskać licencję? Dobry detektyw powinien posiadać przymioty osobiste, które są przydatne w sprawnym realizowaniu zleceń:

– umiejętność pozyskiwania informacji (komunikatywność, kontakty, znajomość nowych technologii, wiedza gdzie szukać etc.);
– zdolność logicznego, a czasem też i nieszablonowego myślenia, spostrzegawczość;
– dyskrecja w działaniu i profesjonalna lojalność wobec zleceniodawcy;
– zaangażowanie i nieustępliwość, dopóki nie osiągnie się pożądanych rezultatów;
– tworzenie wartościowych materiałów dowodowych i raportów.

Ponadto doświadczenie wybranego detektywa/agencji detektywistycznej i odniesione sukcesy wyrażają więcej niż wszystkie marketingowe obietnice. Nie do końca też warto kierować się opiniami innych, gdyż tzw. opinie to często działania konkurencji. Wyjątkiem są sytuacje, gdy znamy ludzi, którzy polecają (lub nie) danego detektywa. Zresztą z założenia większość działań detektywów podlega tajemnicy i dotyczy spraw prywatnych, więc mało kto opowiada o swoich doświadczeniach z biurami detektywistycznymi.

Co wolno detektywowi, a czego nie?

Licencja detektywa ma swoje ograniczenia. Detektyw nie może korzystać ze środków zarezerwowanych dla instytucji państwowych (policja, prokuratura, służby specjalne itp.). Chcąc działać zgodnie z prawem, nie powinien m.in. przeszukiwać cudzych pomieszczeń, czy też używać podsłuchów i lokalizatorów GPS. Przepisy nie są jasno sprecyzowane i często wymagają odrębnych interpretacji (komentarz do wyroku sądu z 2013 r. w sprawie bezprawnego użycia GPS). W przypadku nielegalnych podsłuchów (nagrywanie niejawne rozmów, w których nie jest się uczestnikiem) jedynie od postanowienia sądu będzie zależeć, czy dowód zostanie dopuszczony do sprawy. Jednakże trzeba pamiętać, że zawsze osoba nagrywana może wszcząć osobne postępowanie sądowe przeciwko tym, którzy założyli podsłuch. Detektywi nie mają również dostępu do baz przeznaczonych dla innych organów państwowych (np. rejestracja pojazdów, adresy zameldowania). Niemniej często mają swoje metody, aby np. ustalić właściciela numeru telefonu, czy też kierowcę samochodu.

Jak więc detektywi mogą skutecznie wykonywać swoją pracę? Na szczęście istnieją liczne uprawnienia detektywa, które są wystarczające, aby spełniać potrzeby ich klientów. Detektyw może uzyskiwać, przetwarzać i przekazywać informacje o osobach (bez ich zgody), przedmiotach i zdarzeniach. Oznacza to m.in. możliwość obserwacji wyznaczonych osób w miejscach ogólnodostępnych, wykonywanie zdjęć lub filmów i prowadzenie dokumentacji. Najlepiej, jeśli robi to dyskretnie, tym samym unikając podejrzeń o ewentualny stalking. Dzięki działaniom w terenie może także pozyskać cennych świadków lub informatorów, którzy będą gotowi poświadczyć w sądzie na korzyść zleceniodawcy. Taki rodzaj działalności w połączeniu z wiedzą o tym, gdzie szukać informacji – zazwyczaj wystarczy do osiągnięcia zamierzonych rezultatów. Jakie to mogą być rezultaty?

W czym może pomóc detektyw?

Działalność detektywistyczną możemy podzielić na dwie główne kategorie, w zależności od rodzaju zleceniodawcy.

Pomoc osobom prywatnym

W przypadku osób prywatnych detektyw może być pomocny m.in. w:

– pozyskiwaniu szczegółowych informacji o wybranej osobie (np. kwestia wierności małżeńskiej, troska o członka rodziny);
– odnajdywaniu ludzi i mienia (poszukiwania zaginionej osoby możliwe jeszcze przed działaniami policji i jako uzupełnienie tychże działań, zagubione/skradzione przedmioty);
– przeciwdziałaniu inwigilacji (odnalezienie i neutralizacja kamer, podsłuchów, lokalizatorów);
– zbieraniu korzystnych dla zleceniodawcy informacji do spraw sądowych (w celu np. wygrania procesów cywilnych, potwierdzenia alibi, znalezienia okoliczności uniewinniających itd.);
– pozyskiwaniu wszelkich pozostałych danych, których klient nie potrafi samodzielnie uzyskać/zgromadzić.

Pomoc firmom, instytucjom

Detektywi bywają niezastąpieni także w formie współpracy biznesowej z podmiotami prawnymi:

– analiza wiarygodności pracowników/kontrahentów (m.in. weryfikacja CV i zwolnień lekarskich, przeszłość biznesowa wspólników);
– sprawdzenie uczciwości klientów (np. w sprawach ubezpieczeniowych);
– ocena działań konkurencji (poufność informacji w przedsiębiorstwie, nieuczciwe praktyki konkurencji);
– sprawy majątkowe (posiadane mienie i zadłużenia osób fizycznych/firm, analiza źródeł dochodów);
– reszta informacji przydatnych w prowadzeniu działalności gospodarczej (choćby szukanie słabych stron konkurentów lub wyjaśnianie nieprawidłowości wśród działań podległej kadry).

Jak łatwo zauważyć, detektywi potrafią być wszechstronni. Korzystając z ich usług, możliwe jest uzyskanie rezultatów, które byłyby nierealne (lub zajęły znacznie więcej czasu) bez ich wsparcia. Warto kierować się doświadczonymi agencjami, posiadającymi licencję i mogącymi zaoferować korzystne warunki współpracy.

Bezpośrednia konfrontacja lub zdobywanie dowodów na własną rękę często nie zdaje egzaminu. W tym pierwszym przypadku nigdy nie mamy pewności, czy w partner mówi prawdę. W drugim natomiast nie wiemy zazwyczaj jak się do tego zabrać, a jeśli już uda nam się znaleźć dowody zdrady – istnieje ryzyko, że nasza psychika najzwyczajniej tego nie wytrzyma, bo nie będziemy mieli okazji ochłonąć. Dlatego właśnie dobrym rozwiązaniem może okazać się poproszenie o pomoc detektywa.

Jak sprawdzić czy partner mnie zdradza?

Zapytanie wprost prawie nigdy nie zdaje egzaminu – zawsze bowiem z tyłu głowy będzie plątała się myśl, że partner nas okłamuje. Jeśli jednak żyjemy z daną osobą na co dzień, potrafimy zauważyć nawet niewielkie zmiany w jej zachowaniu. W takich sytuacjach intuicja podpowiada nam, że coś jest nie tak. My sami jednak z wielu względów nie chcemy w to wierzyć. Jeśli jednak w jakiś sposób – nawet podświadomie – kwestionujemy wierność małżonka czy partnera, powinniśmy zwrócić się o pomoc do detektywa. Tylko w ten sposób będziemy mogli uzyskać całkiem pewną odpowiedź na pytanie: czy partner mnie zdradza?

Praca detektywa przy szukaniu dowodów zdrady – jak wygląda?

Doświadczony detektyw opiera swoje działania na obserwacji i zdobywaniu informacji. W przypadku szukania dowodów zdrady oznacza to sprawdzanie zachowania małżonka lub partnera w sytuacji, gdy ma on potencjalną okazję do zdrady. Bardzo przydatną wskazówką przy dowodzeniu niewierności jest również skrzynka mailowa, wiadomości SMS czy połączenia z telefonu komórkowego. W sytuacjach, gdy istnieje podejrzenie zdrady w konkretnym miejscu czy momencie – detektyw może zamontować ukrytą kamerę. Tego rodzaju dowodów może być wiele – wymieniliśmy jednak te najpopularniejsze, z którymi mamy do czynienia w zdecydowanej większości przypadków.

Jak wygląda udowodnienie zdrady? Dowodzenie niewierności przez detektywa.

Wszystkie wymienione wyżej dowody zdrady zdobywane przez prywatnego detektywa mają jedną wspólną cechę – są całkowicie jednoznaczne. Nie ma więc możliwości, aby po przeprowadzonym dochodzeniu tliło się w nas wykańczające uczucie niepewności co do wierności partnera. O pomoc do detektywa zwracamy się w sytuacji, kiedy potrzebujemy odpowiedzi. Jego zadaniem jest dostarczenie nam ich – a jeśli mamy podejrzenia o zdradę, zdecydowanie detektyw będzie w stanie nam pomóc.

Poza samym potwierdzeniem niewierności jednak, wyłania się również aspekt prawny – dotyczący małżeństw i rozprawy rozwodowej. Zastanówmy się więc, jakiego rodzaju dowody rzeczowe są niezbędne w sądzie i które z nich najczęściej są tam przedstawiane.

Dowody zdrady na sali sądowej – jaką mogą mieć formę?

Podczas rozprawy rozwodowej duże znaczenie mają zeznania świadków. Mogą to być współpracownicy, przyjaciele lub koledzy, którzy zaobserwowali zainteresowanie (z wzajemnością) osoby posądzonej o zdradę drugą osobą. Może to być również relacja, w sytuacji gdy na przykład zdradzający partner chwali się swoimi “wyczynami” lub dzieli żalem czy też wyrzutami sumienia.

W sytuacji, gdy takich relacji brak lub są niewystarczające, sprzeczne albo niekompletne – rośnie znaczenie dowodów rzeczowych. Często jest to wspomniana wcześniej korespondencja – klasyczna lub elektroniczna (prowadzona za pośrednictwem maila, Facebooka lub innego komunikatora). Jako dowód rzeczowy może posłużyć bezpośrednie odtworzenie tej korespondencji na nośniku elektronicznym lub wydruk (który powinien być wystarczający).

Innymi rodzajami dowodów rzeczowych niewierności mogą być na przykład nagranie głosowe z przyznaniem się do zdrady lub jednoznaczny materiał wideo potwierdzający zarzuty.

Prawo i przepisy w kwestii pracy detektywa

Aby materiał dowodowy został uznany w sądzie należy zadbać o jego legalność. W takim przypadku najlepiej skorzystać z pomocy licencjonowanego detektywa. Zebrane dowody staną się w tej sytuacji materiałem pochodzącym z legalnego źródła i mogą przyczynić się do udowodnienia winy lub potwierdzenia niewinności. Zgodnie z naszym prawem detektyw może dostarczyć dowody w sprawie sądowej, jednak nie odpowiada za ich ocenę. To już pozostaje w kwestii sądu. Po zebraniu materiału detektyw przekazuje całość zabranego materiału zleceniodawcy, a ten z kolei przekazuje je swojemu prawnikowi. Należy jednak zaznaczyć, że cały proces musi odbywać się zgodnie z ustalonymi przepisami. Detektyw musi zachować tajemnicę, co do źródła dowodów. Z tajemnicy może go zwolnić sąd, jeśli uzna to za konieczne. Podczas gromadzenia materiału dowodowego nie może dojść do naruszenia praw i wolności osób postronnych. Wszelkie dane muszą być wiarygodne, a detektyw ponadto posiada prawo do przetwarzania danych osobowych, nawet bez zgody zainteresowanych. Pomoc detektywa w sądzie jest nieoceniona i często decyduje o zmianie sytuacji klienta. Sąd dopuszcza bowiem nie tylko informacje zgromadzone w trakcie śledztwa, ale również raporty, filmy, zdjęcia. Jeśli zaistnieje taka konieczność może również powołać detektywa na świadka.

Detektyw i adwokat – czy to ma sens?

Jeszcze kilka lat temu zaangażowanie prywatnego detektywa budziło mnóstwo kontrowersji. Dziś sytuacja zupełnie się zmieniła i adwokaci coraz chętniej wykorzystują pomoc detektywa w sądzie. Stało się to zupełnie naturalnym procesem, a możliwość uzyskania niezbitych i wiarygodnych dowodów znacznie wpłynęła na zmianę światopoglądu. Współpraca detektywa z adwokatem daje szerokie możliwości. Większość spraw tego typu dotyczy postępowania rozwodowego, jednak coraz częściej adwokat i detektyw łączą siły, kiedy sprawy dotyczą szeroko pojętego postępowania biznesowego. W tym przypadku warto wskazać na nieuczciwą konkurencję czy informatykę śledczą. To tylko nieliczne przykłady, kiedy detektyw może pomóc adwokatowi w pozytywnym rozwiązaniu sprawy.

Sam proces gromadzenia dowodów to jedno. Adwokat musi ocenić ich realną ocenę i wpływ na postępowanie. Dzięki temu prawnik może opracować właściwą i skuteczną strategię. Na zakończenie klient otrzymuje specjalny raport sporządzony przez detektywa, który zawiera opis wszelkich działań podczas gromadzenia materiału dowodowego. Co zyskuje adwokat na współpracy z detektywem? O ile zebrane dowody zostały zdobyte w świetle prawa, pozwala to z pewnością na szybsze i skuteczniejsze zakończenie sprawy klienta na jego korzyść. Należy przy tym zaznaczyć, że skomplikowane sprawy potrafią przeciągać się w nieskończ oność i tylko posiadanie niezbitego dowodu mogłoby przesądzić o zakończeniu postępowania. Ponadto rolą adwokata nie jest zdobywanie dowodów i poszukiwanie świadków. Dlatego w takiej sytuacji nieoceniona jest współpraca detektywa z adwokatem, który zazwyczaj posiada nie tylko odpowiednią wiedzę i doświadczenie, ale również niezbędne narzędzia do pozyskania wiarygodnych dowodów w sądzie.

Obecnie coraz częściej do detektywów zgłaszają się klienci z polecenia zaprzyjaźnionych kancelarii adwokackich. To właśnie prawnik jest pierwszą osobą, która ocenia realne szanse na pozytywne zakończenia sprawy w sądzie. Kiedy zatem trudno o jednoznaczny wynik, warto skorzystać z pomocy detektywa, który zgromadzi dowody w sprawie sądowej i przechyli szalę zwycięstwa na korzyść klienta.